రేర్ ఎర్త్ మెటల్స్ పై భారత్ మెగా ప్లాన్.. ఈ లోహాలతో దిగుమతులు తగ్గించుకుంటుందా? 

ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఎలక్ట్రిక్ వాహనాలు, రక్షణ రంగ పరికరాలు, ఇతర అధునాతన సాంకేతిక పరికరాలలో రేర్ ఎర్త్ మెటల్స్ వినియోగం విపరీతంగా పెరిగింది. ఈ లోహాల కోసం భారతదేశం ఎక్కువగా దిగుమతులపై ఆధారపడుతోంది. ఈ నేపథ్యంలో దేశీయంగా ఉత్పత్తిని పెంచడానికి, మేక్ ఇన్ ఇండియా కార్యక్రమానికి కొత్త ఊపునిచ్చేందుకు ప్రభుత్వం ఒక కొత్త వ్యూహాన్ని రూపొందిస్తోంది. దీనిపై ఫ్రమ్ ఎక్స్‌ట్రాక్షన్ టు ఇన్నోవేషన్ అనే నివేదికలో ప్రైమస్ పార్ట్‌నర్స్ సంస్థ కొన్ని ముఖ్యమైన సిఫార్సులను చేసింది.

ఈ నివేదిక ప్రకారం, రేర్ ఎర్త్ మాగ్నెట్ల రంగంలో భారతదేశం పురోగమించడానికి ఐదు కీలకమైన చర్యలు తీసుకోవచ్చు. ఈ చర్యలు దేశీయ ఉత్పత్తిని పెంచడంతో పాటు, దిగుమతులపై ఆధారపడటాన్ని తగ్గిస్తాయి.

ధరలకు హామీ ఇవ్వడం : నియోడిమియం-ప్రసియోడిమియం (NdPr) ఆక్సైడ్, NdFeB మాగ్నెట్స్ వంటి కీలకమైన రేర్ ఎర్త్ లోహాల ధరలకు దీర్ఘకాలికంగా హామీ ఇవ్వాలి. ఇలా చేయడం వల్ల ప్రైవేట్ కంపెనీలు ఈ రంగంలో పెట్టుబడి పెట్టడానికి, ఉత్పత్తిని పెంచడానికి ముందుకు వస్తాయి. ఇది మార్కెట్‌లో స్థిరత్వాన్ని పెంచుతుంది.

పైలట్ హబ్‌ల నిర్మాణం : ఖనిజ నిల్వలు సమృద్ధిగా ఉన్న రాష్ట్రాలలో చిన్న ఉత్పత్తి, పరిశోధన కేంద్రాలను (పైలట్ హబ్‌లు) ఏర్పాటు చేయాలి. ఈ కేంద్రాలు కొత్త టెక్నాలజీలను పరీక్షించడానికి, ఉత్పత్తి ప్రక్రియలను మెరుగుపరచడానికి ఉపయోగపడతాయి.

ఐఆర్ఈఎల్ సామర్థ్యాన్ని పెంచడం : ఇండియన్ రేర్ ఎర్త్స్ లిమిటెడ్ (IREL) అనేది భారతదేశంలోని రేర్ ఎర్త్ లోహాల ఉత్పత్తిలో ఒక కీలకమైన సంస్థ. ఈ సంస్థ ఉత్పత్తి సామర్థ్యాన్ని వేగంగా పెంచడం వల్ల దేశీయ డిమాండ్‌ను తీర్చగలిగేలా సరఫరా బలోపేతం అవుతుంది.

జాతీయ నిల్వ కేంద్రాన్ని ఏర్పాటు చేయడం : భవిష్యత్తులో ఎలక్ట్రిక్ వాహనాలు, ఇతర రంగాలలో రేర్ ఎర్త్ లోహాల డిమాండ్ భారీగా పెరిగే అవకాశం ఉంది. ఈ డిమాండ్‌ను స్థిరంగా తీర్చడానికి, ఒక జాతీయ మాగ్నెట్ నిల్వ కేంద్రాన్ని ఏర్పాటు చేయాలి. ఇది భవిష్యత్తులో సరఫరాలో లోటు ఏర్పడకుండా చూస్తుంది.

కేంద్రీయ పర్యవేక్షణ సంస్థను ఏర్పాటు చేయడం : ఈ మొత్తం ప్రక్రియను సమన్వయం చేయడానికి, పర్యవేక్షించడానికి ఒక ప్రత్యేక కేంద్రీయ సంస్థ అవసరం. దీనిని నీతి ఆయోగ్ లేదా వాణిజ్య, పరిశ్రమల మంత్రిత్వ శాఖ ఆధ్వర్యంలో ఏర్పాటు చేయాలని నివేదిక సూచించింది. ఈ సంస్థ మొత్తం వ్యూహాన్ని సమర్థవంతంగా అమలు చేయడంలో సహాయపడుతుంది.

గత కొన్నేళ్లుగా కేంద్ర ప్రభుత్వం ఈ రంగంలో కొన్ని కీలక చర్యలు తీసుకుంది. 2024-25 బడ్జెట్‌లో అనేక ముఖ్యమైన ఖనిజాలపై కస్టమ్స్ డ్యూటీని రద్దు చేసింది. గత సంవత్సరం విశాఖపట్నంలో ఐఆర్ఈఎల్ యొక్క రేర్ ఎర్త్ పర్మనెంట్ మాగ్నెట్ ప్లాంట్ ప్రారంభమైంది. దాదాపు రూ.197 కోట్ల వ్యయంతో నిర్మించిన ఈ ప్లాంట్ సామర్థ్యం సంవత్సరానికి 3,000 కిలోగ్రాములు.

అయితే, ఈ లోహాల ఉత్పత్తిలో చైనా ఇప్పటికీ సుమారు 90% వాటాను కలిగి ఉంది. కాబట్టి, భారతదేశానికి చైనా ఆధిపత్యం ఒక పెద్ద సవాలుగా నిలుస్తుంది. జమ్మూ-కాశ్మీర్, రాజస్థాన్, జార్ఖండ్, కర్ణాటక వంటి రాష్ట్రాలలో ఖనిజ నిల్వల అన్వేషణ ప్రారంభమైంది.

భారతదేశం 2030 నాటికి 30% ఎలక్ట్రిక్ వాహనాల వినియోగాన్ని, 2070 నాటికి నెట్-జీరో ఉద్గారాల లక్ష్యాన్ని నిర్దేశించుకుంది. ప్రతి ఎలక్ట్రిక్ వాహనంలో దాదాపు 2 కిలోల NdFeB మాగ్నెట్ అవసరం ఉంటుంది.

మీడియా నివేదికల ప్రకారం, 2030 నాటికి భారతదేశంలో ఈ మాగ్నెట్ల డిమాండ్ 7,000 టన్నులకు పైగా ఉండవచ్చు. ఈ డిమాండ్ కేవలం ఈవిలకు మాత్రమే పరిమితం కాదు, పునరుత్పాదక శక్తి, ఆటోమేషన్, రక్షణ రంగాల నుండి కూడా వీటి కోసం పోటీ ఉంది. అందువల్ల, దేశీయ ఉత్పత్తిని పెంచడం చాలా అవసరం.