భారత్‌లో వణుకు పుట్టించిన అత్యంత ఘోర రైలు ప్రమాదాలు ఇవే.. అసలు ఈ ప్రమాదాలకు కారణాలేంటి?

భారతీయ రైల్వే ప్రపంచంలోని మూడవ అతిపెద్ద నెట్‌వర్క్‌. ప్రతిరోజూ దాదాపు కోటి 80 లక్షల మందిని వారి వారి గమ్యస్థానాలకు చేరవేస్తుంది. ప్రతిరోజూ, దాదాపు 16,000 రైళ్లు రైల్వే ట్రాక్‌ల మీదుగా ప్రయాణిస్తాయి. కానీ ఇటీవల తరచూ రైల్వే ప్రమాదాలు ఆందోళనలను కలిగిస్తున్నాయి.

రైలు ప్రమాదాలు జరిగినప్పుడు దాని తీవ్రత చాలా ఎక్కువగా ఉంటుంది. రైల్వే ఆస్తులకు నష్టంతో పాటు పెద్ద ఎత్తున ప్రాణ నష్టం జరుగుతోంది. పెరుగుతున్న జనాభా కారణంగా దేశంలో రైళ్ల సంఖ్య పెరుగుతోంది. దీంతో రైల్వే నియంత్రణలో సమన్వయం లోపించడమే కాకుండా రైలు ట్రాక్‌లపై ఒత్తిడి పెరుగుతోంది.

తరచూ రైలు ప్రమాదాలు జరగడంతో భారతీయ రైల్వేలోని బలహీనతలపై ప్రభుత్వం దృష్టి సారించింది. డిసెంబర్ 2016లో రైల్వే స్టాండింగ్ కమిటీ లోక్‌సభకు అందించిన నివేదిక ప్రకారం, 2003 నుంచి 2016 వరకు భారతదేశంలో జరిగిన రైలు ప్రమాదాలకు పట్టాలు తప్పడమే ప్రధాన కారణంగా తెలుస్తోంది. నివేదికల ప్రకారం రైల్వే సిబ్బంది వైఫల్యం, ఇతరత్రా కారణాలు తెలుస్తున్నాయి. ఈ క్రమంలో ఇప్పటి వరకు భారత్‌లో జరిగిన రైలు ప్రమాదాలను పరిశీలిద్దాం.

బీహార్ రైలు ప్రమాదం అధిక సంఖ్యలో మరణాలతో అగ్రస్థానంలో ఉంది. 6 జూన్ 1981న, బీహార్‌లోని సహర్సా సమీపంలో ఈ ప్రమాదం జరిగింది. ఒక ప్యాసింజర్ రైలు పట్టాలు తప్పి బాగ్మతి నదిలో మునిగిపోయింది. ప్రమాదంలో మొత్తం 800 మందికి పైగా మరణించారు. ఇది ప్రపంచంలోనే అత్యంత ప్రమాదకరమైన రైలు ప్రమాదాల్లో ఒకటి.

ఆగస్ట్ 20, 1995న ఢిల్లీ మరియు కాన్పూర్ మధ్య నడిచే పురుషోత్తం ఎక్స్‌ప్రెస్ ఉత్తరప్రదేశ్‌లోని ఫిరోజాబాద్ సమీపంలో ఆగి ఉన్న కాళింది ఎక్స్‌ప్రెస్‌ను ఢీకొట్టింది. రెండు రైళ్లలో సుమారు 360 మంది ప్రయాణికులు మరణించారు. ఈ ఘటనకు సంబంధించి పలు కారణాలను మీడియా వెల్లడించింది.

అప్పట్లో మీడియాలో వచ్చిన కథనాల ప్రకారం ఈ ఘటన మానవ తప్పిదం వల్లే జరిగిందని తెలుస్తోంది. జంతువు చనిపోవడంతో కాళింది ఎక్స్‌ప్రెస్ రైలు ట్రాక్‌పై నిలిచిపోయింది. ఇంతలో, పురుషోత్తం ఎక్స్‌ప్రెస్‌కు అదే ట్రాక్‌ను ఉపయోగించడానికి అనుమతి లభించింది. పురుషోత్తం ఎక్స్‌ప్రెస్ కాళింది ఎక్స్‌ప్రెస్‌ను వెనుక నుండి ఢీకొనడంతో ప్రమాదం జరిగింది.

అవధ్-అస్సాం ఎక్స్‌ప్రెస్ మరియు బ్రహ్మపుత్ర మెయిల్ : అవధ్‌లోని నార్త్ ఫ్రాంటియర్ రైల్వేలోని కతిహార్ సెక్షన్‌లో అవధ్-అస్సాం ఎక్స్‌ప్రెస్ మరియు బ్రహ్మపుత్ర మెయిల్ ఢీకొనడంతో ఘోర ప్రాణ నష్టం వాటిల్లింది. ఈ ఘటనలో 268 మంది మరణించారు. అంతేకాకుండా 359 మందికి పైగా గాయపడ్డారు. సిగ్నల్ వైఫల్యం కారణంగా, బ్రహ్మపుత్ర మెయిల్ అదే ట్రాక్‌పై వెళ్లడానికి గ్రీన్ లైట్ ఇవ్వబడింది, ఫలితంగా ఈ విషాదం నెలకొంది.

బ్రహ్మపుత్ర మెయిల్ రైలు అస్సాం నుంచి సరిహద్దుకు భారత సైనికులను తీసుకువెళుతుండగా, అవధ్ అస్సాం ఎక్స్‌ప్రెస్ గౌహతికి బయలుదేరడానికి గుస్లార్ వద్ద ఆగింది. సిగ్నల్ వైఫల్యం కారణంగా, బ్రహ్మపుత్ర మెయిల్ అదే ట్రాక్‌లో కొనసాగడానికి గ్రీన్ లైట్ పడింది. దీంతో అవధ్ అస్సాం ఎక్స్‌ప్రెస్‌ను వేగంగా ఢీకొట్టింది.

హై లెవెల్ సేఫ్టీ రివ్యూ కమిటీ 2012 నివేదిక ప్రకారం ఇతర రైలు ప్రమాదాలను పరిశీలిస్తే భారతదేశంలో 2007-08 మరియు అక్టోబర్ 2011 మధ్య రైల్వే ప్రమాదాల్లో 1,019 మంది మరణించారు. 2,118 మంది గాయపడ్డారు. అంతేకాకుండా 1,600 మంది రైల్వే ఉద్యోగులు ప్రాణాలు కోల్పోగా, 8,700 మంది గాయపడ్డారు.

రైలు ప్రమాద రికార్డుల ప్రకారం , పట్టాలు తప్పడం మరియు రైల్వే క్రాసింగ్‌లు గణనీయమైన ప్రమాదాలకు కారణమవుతున్నాయి. ఆధునిక సాంకేతికత కారణంగా రైలు వేగం పెరుగుతోంది. అయితే రైలు ప్రమాదాలను తగ్గించడానికి మరియు రైలు ప్రయాణాన్ని సురక్షితంగా ఉంచడానికి పటిష్టమైన భద్రతా చర్యలు కూడా అవసరం.

రైలు ప్రమాదాలను తగ్గించడానికి భారతీయ రైల్వేలు తీసుకున్న చర్యలు పర్యవసానంగా రైలు ప్రమాదాల సంఖ్య 2013-14లో 118 నుండి 2016-17లో 104కి, 2017-18లో 73, మరియు 2018-19లో 59కి తగ్గింది. ఆపదలో ఉన్న ప్రయాణీకులకు భద్రతకు సంబంధించిన సహాయాన్ని అందించడానికి భారతీయ రైల్వేలో సెక్యూరిటీ హెల్ప్‌లైన్ నంబర్ 182 యాక్టివేట్ చేయబడింది.

భద్రత కోసం భారతీయ రైల్వేలో దాదాపు 394 స్టేషన్లలో CCTV కెమెరాలు ఏర్పాటు చేయబడ్డాయి. ప్రయాణీకుల భద్రతను మెరుగుపరచడానికి రైల్వేలు ప్రతిరోజూ ట్విట్టర్ మరియు ఫేస్‌బుక్ వంటి సోషల్ మీడియా ప్లాట్‌ఫారమ్‌ల ద్వారా ప్రయాణీకులతో కమ్యూనికేట్ చేస్తాయి. భారతీయ రైల్వే సర్వీసుపై కోట్ల మంది ప్రయాణికులు ఆధారపడి ఉండటంతో భద్రతా ప్రమాణాలు మరింతగా పెంచాల్సిన అవసరం ఉంది.