ఢిల్లీలో కొత్త రూల్స్.. మీ కారు బయటకు తీస్తే చిక్కులే! BS-IV, BS-VI యజమానులు ఈ విషయాలు మర్చిపోవద్దు

ఢిల్లీ-ఎన్‌సీఆర్‌లో చలికాలంలో పెరిగే వాయు కాలుష్యానికి అడ్డుకట్ట వేసేందుకు ఆంక్షలు మరింత కఠినతరమయ్యాయి. ఎయిర్ క్వాలిటీ మేనేజ్‌మెంట్ కమిషన్ (CAQM) సెప్టెంబర్ 29, 2026న సవరించిన 'గ్రేడెడ్ రెస్పాన్స్ యాక్షన్ ప్లాన్' (GRAP) నిబంధనలను ఆమోదించింది. కొత్త రూల్స్ ప్రకారం కొన్ని రకాల ఆంక్షలు ముందే అమల్లోకి వస్తాయి. అంటే డీజిల్ బస్సుల తనిఖీలు, పార్కింగ్ రుసుముల పెంపు, పాత వాహనాలపై కఠిన ఆంక్షలు ముందస్తు దశల్లోనే ప్రారంభమవుతాయి. కాబట్టి బీఎస్-IV, బీఎస్-VI వాహనదారులు కొత్త రూల్స్ గురించి తప్పక తెలుసుకోవాలి.

ముఖ్యంగా డీజిల్ బస్సుల ప్రవేశంపై ఆంక్షలను నేరుగా స్టేజ్-Iకే మార్చారు. అంటే నిబంధనలు పాటించని డీజిల్ బస్సులపై ముందే ఆంక్షలు పడతాయి. ఇక స్టేజ్-III కింద అత్యధిక వాహనాల రాకపోకలు ఉండే ఐదు జిల్లాలు, అలాగే సోనిపట్‌లో బీఎస్-III పెట్రోల్, బీఎస్-IV డీజిల్ నాలుగు చక్రాల వాహనాలపై స్పష్టమైన పరిమితులు విధించారు. స్టేజ్ III, IVలలో బీఎస్-IV లేదా అంతకంటే తక్కువ కేటగిరీ సరుకు రవాణా వాహనాలకు ఉన్న మినహాయింపులను రద్దు చేశారు. దీనివల్ల ఈ శీతాకాలంలో ట్రక్కుల రాకపోకలు మరింత కఠినతరం కానున్నాయి. మొత్తం చర్యల సంఖ్య 48కి పెరిగింది.

GRAP దశలు, వాహన నిబంధనలపై ఒక లుక్

దశ	పరిమితి (ఢిల్లీ AQI)	ముఖ్యమైన రవాణా ఆంక్షలు
I	201–300 (పూర్)	డీజిల్ బస్సుల ప్రవేశంపై ముందస్తు ఆంక్షలు; డీజీ సెట్ల వాడకంపై నియంత్రణ; హెచ్చరికల జారీ.
II	301–400 (వెరీ పూర్)	దుమ్ము నియంత్రణ చర్యలు వేగవంతం; ప్రైవేట్ వాహనాలను తగ్గించేందుకు పార్కింగ్ రుసుము పెంపు.
III	401–450 (సివియర్)	ఎన్‌సీఆర్ జిల్లాల్లో BS-III పెట్రోల్, BS-IV డీజిల్ ఎల్‌ఎమ్‌వీలపై నిబంధనలు; సరుకు రవాణాపై ఆంక్షలు.
IV	>450 (సివియర్+)	ట్రక్కులపై పూర్తి ఆంక్షలు; పర్యావరణహిత వాహనాలకే అనుమతి; నిర్మాణ పనులపై తీవ్ర పరిమితులు.

ఈ పరిమితులు ఆయా సమయాల్లో ఆంక్షలను ఎప్పుడు అమలు చేయాలో నిర్ణయిస్తాయి తప్ప, ఇవి ఏడాది పొడవునా ఉండే శాశ్వత నిషేధాలు కావు. గాలి నాణ్యత అంచనాల ఆధారంగా అధికారులు ఎప్పటికప్పుడు ఈ దశలను అమలు చేస్తారు. అందుకే స్కూల్ ప్లాన్స్, ఇతర ఊళ్లకు ప్రయాణాలు లేదా సరుకు రవాణా ప్లాన్ చేసుకునే ముందు ప్రయాణికులు డైలీ బులెటిన్లను గమనించడం మేలు. ప్రాథమికంగా ఇవి పోయినేటి కేటగిరీల లాగే ఉన్నప్పటికీ, ముఖ్యమైన నిబంధనలను ముందే అమలులోకి తీసుకొచ్చారు.

డీజిల్ బస్సులు, సరుకు రవాణా వాహనాలు: స్టేజ్ I–IIIలో మారిన నిబంధనలు

ఎన్‌సీఆర్‌తో పాటు పొరుగు రాష్ట్రాల నుంచి వచ్చే బీఎస్-IV లేదా అంతకంటే తక్కువ కేటగిరీ డీజిల్ బస్సులకు స్టేజ్-I నుంచే తనిఖీలు మొదలవుతాయి. అలాగే స్టేజ్-III రెండు విషయాల్లో కీలకమైనది: ఎల్‌ఎమ్‌వీ ఆంక్షలను సోనిపట్‌కు కూడా విస్తరించారు. అంతేకాకుండా ఢిల్లీ వెలుపల రిజిస్టర్ అయి బీఎస్-V/VI కంటే తక్కువ నిబంధనలున్న డీజిల్ ఎల్‌జీవీ, ఎమ్‌జీవీ వాహనాలకు ప్రవేశం లేదని స్పష్టం చేశారు. పాత సరుకు రవాణా వాహనాలకు నిత్యావసరాల పేరుతో గతంలో ఇచ్చిన మినహాయింపులను కూడా రద్దు చేశారు.

GRAP కింద పార్కింగ్ రుసుముల పెంపు, డీజీ సెట్ల నిబంధనలు

ప్రైవేట్ కార్ల వాడకాన్ని తగ్గించాలనే ఉద్దేశంతో GRAP దశలు అమల్లోకి వచ్చినప్పుడు పార్కింగ్ ఛార్జీలను పెంచే అవకాశం ఉంది. అయితే ఇది తక్షణ శాశ్వత పెంపు కాదని గుర్తుంచుకోవాలి. ఇక డీజిల్ జనరేటర్ల విషయంలో పాత నిబంధనలే కొనసాగుతాయి: గ్యాస్ ఆధారిత జనరేటర్లు నడుస్తాయి; 2022 ప్రమాణాలకు అనుగుణంగా ఉన్న కొత్త యూనిట్లకు అనుమతి ఉంటుంది. పాత సెట్లకు డ్యూయల్-ఫ్యూయల్ లేదా ఎమిషన్ కంట్రోల్ పరికరాలను అమర్చుకోవాల్సి ఉంటుంది, లేకపోతే గ్రాప్ సమయాల్లో తీవ్ర ఆంక్షలు ఎదుర్కోవాల్సి వస్తుంది.

NCR లోని BS-IV, BS-VI కార్ల యజమానులు తెలుసుకోవాల్సిన విషయాలు

ప్రైవేట్ బీఎస్-VI పెట్రోల్, డీజిల్ కార్లకు స్టేజ్-III ఎల్‌ఎమ్‌వీ ఆంక్షల నుంచి మినహాయింపు ఉంది. ఈ ఆంక్షలు కేవలం నిర్దేశిత జిల్లాల్లోని బీఎస్-III పెట్రోల్, బీఎస్-IV డీజిల్ నాలుగు చక్రాల వాహనాలకే వర్తిస్తాయి. ₹10–15 లక్షల బడ్జెట్‌లో కొత్త కారు కొనాలనుకునే వారికి సిఎన్‌జి (CNG), ఈవి (EV) మోడళ్లు రోజూవారీ ప్రయాణాలకు, సరిహద్దులు దాటడానికి ఎలాంటి ఆంక్షలూ లేకుండా బాగుంటాయి. అదే సమయంలో బీఎస్-VI పెట్రోల్ కార్లు కూడా తక్కువ ధరకే లభిస్తూ భవిష్యత్తు నిబంధనలకు అనుగుణంగా ఉంటాయి.

ఢిల్లీ-ఎన్‌సీఆర్ ప్రయాణికుల కోసం క్విక్ చెక్‌లిస్ట్

వీకెండ్ ప్రయాణాలకు వెళ్లేముందు ఆ రోజు ఏ స్టేజ్ అమల్లో ఉందో చెక్ చేసుకోండి; ఈవీ ఛార్జింగ్ లేదా సీఎన్‌జీ నింపుకోవడం ప్లాన్ చేసుకోండి; పీయూసీ (PUCC) సర్టిఫికేట్ వ్యాలిడిటీలో ఉంచుకోండి; స్టేజ్ II లేదా అంతకంటే ఎక్కువ అమల్లో ఉంటే ఎక్కువ పార్కింగ్ ఫీజులకు సిద్ధంగా ఉండండి; ఇంధనం, భారత్ స్టేజ్ ప్రాతిపదికన మీ బస్సు లేదా సరుకు రవాణా వాహనం అర్హతను నిర్ధారించుకోండి; శుభకార్యాలు, ఈవెంట్లలో పాత డీజీ సెట్లపై ఆధారపడవద్దు; నగరంలో ప్రయాణాలకు వీలైనంత వరకు మెట్రోను ఎంచుకోండి.

రాబోయే శీతాకాలంలో మీ వాహనాల కొనుగోళ్లు, ప్రయాణ ప్లాన్లను కొత్త నిబంధనలకు అనుగుణంగా మార్చుకోండి. ఎలాంటి ఇబ్బందులు లేకుండా ప్రయాణించాలంటే బీఎస్-VI పెట్రోల్, సీఎన్‌జీ లేదా ఈవీ మోడళ్లను ఎంచుకోవడమే శ్రేయస్కరం. కాలుష్యం ఎక్కువగా ఉన్న రోజుల్లో ప్రభుత్వ హెచ్చరికలను గమనిస్తుండండి, అలాగే పార్కింగ్ లేదా మెట్రో ప్రయాణాలకు తగినట్లుగా ప్లాన్ చేసుకోండి. ముందుగానే సిద్ధపడితే ఆంక్షలు మారినా మీ రోజువారీ పనులు ఎలాంటి ఆటంకం లేకుండా సాగిపోతాయి.